• آداب و رسوم

    آداب و رسوم مردم بردسکن

      در فرهنگ عامه مردم شهرستان بردسکن جشن و مراسم شادمانی و سرور فراوانی وجود دارد. جشن خواستگاری، جشن عقد خوانی، جشن عروسی، جشن به دنیا آمدن فرزند و نام گذاری او در روز سوم و دعوت از اقوام و آشنایان در روز هفتم تولد، جشن خرمن پس از جمع آوری محصول با مراسم ویژه و رقص چوب بازی همراه است. جشن ختنه سوری، جشن عید نوروز، جشن سده که معمولاً در شب دهم بهمن برگزار می شود و در شبهای زمستان نیز اقوام در منزل ریش سفید قبیله تجمع می کنند و داستان های نجما، فرهاد و شیرین، عارف، سراج القلوب، امیر ارسلان، موش و گربه، طوطی نامه، محمد حنفیه، شاه عباس، سلیمان، پسر سقا، تنبل شاه عباس، حیدر بیگ، اسب پریزاد، هابیل و قابیل، موسی و فرعون، جنگ های حضرت علی (ع)، ضامن آهو، بهرام گور، یوسف و زلیخا، عاق والدین و ماجراهای کتاب طوفان را نیز نقل می کنند.

     

    بزباش

       نام غذای سنتی و سالم که با ایام سوگواری حضرت ابا عبداله در روستای تاریخی باب الحکم پیوندی دیرینه دارد. شب های محرم پس از اتمام عزاداری سرور شهیدان کلیه اهالی با این حلیم مخصوص اطعام می شوند. این غذای خوشمزه و راحت الحلقوم تشکیل شده از گوشت گوسفند، حبوبات، ترشیجات محلی و ادویه آشپزان در این ایام با شوری بی سابقه آستین بالا می زنند و تهیه شام تکیه را بخشی از عزاداری می دانند. گوسفندانی که از ماه ها قبل نذر مراسم شده اند جلو هیئت سینه زنی ذبح می شوند و پس از سلاخی به آشپزخانه تکیه منتقل می شوند. گوشت پس از آب پز شدن توسط زنانی که در نظافت و بهداشت شهره اند ریش ریش می شود و مکرر اسپند دود می کنند و صلوات می فرستند. در اجاق های دیگر دیگ هایی مملو از لوبیا، نخود، عدس و مقداری برنج مشغول جوشیدن است. بعد از آماده شدن گوشت را بر سر دیگ ها تقسیم می کنند و در حالت جوش نگه می دارند تا کاملاً پخته و جا افتاده شوند. در این مدت لحظه ای از شور دادن با چمچه چوبی غفلت نمی کنند چرا که ته میگیرد و بز باش مزه  دود و سوختگی می گیرد. در این هنگام مقداری مشخص رب انار، رب گوجه فرنگی، آلوی بدون هسته و ادویه به آن می افزایند و همچنان شور می دهند. وقتی بز باش به حد پختگی رسید آن را دم می کنند به این ترتیب که آتش دیگ را بر می دارند روی سر دیگ می گذارند. چوب های شعله ور حدود دو تا سه ساعت روی دیگ می مانند و بزباش آماده صرف می شود. جالب اینجاست که صدای نوحه و سینه زنی هیئت به گوش آشپزان و دستیارانشان می رسد.
       مراسم عزاداری و روضه خوانی که پایان می یابد مردان و زنان در دو بخش جداگانه ی هیئت بر سر سفره امام حسین(ع) زانوی ادب می زنند و با حزنی حاصل از معرفت به اهل بیت می نشینند. با ذکر صلوات هایی مکر سفره پهن می شود و ابتدا نان های خانگی که عمدتاً حاصل دست نانوایان محلی و خانگی است تقسیم می شود. همزمان درب دیگ ها یکی یکی از زیر آتیش درمی آید و کاسه های یکنفره داخل سینی های بزرگ چیده می شود. یکی از آشپزان که دست و پنجه ای قوی دارد با ملاقه ای بزرگ بنام آبگردان بزباش را پس از شور دادن به کاسه ها می ریزد. سینی ها از آشپزخانه بداخل هیئت دست به دست می شود و به هر نفر کاسه ای تقدیم می شود. عزاداران با ذکر بسم اله نان را ریزریز می نمایند و پس از خواباندن در داخل کاسه و اصطلاحاً تریت کردن میل می نمایند. در این زمان چند نفر با سطل های بزباش و یک ملاقه در دست داخل صف ها راه می روند و هرکس سرریز بخواهد به کاسه اش می ریزند. در پایان سفره ها جمع می شود و مردم برای شستن ظروف اعلام آمادگی می نمایند. اگرغذایی اضافه بیاید بین مردم تقسیم می شود تا به مصرف کسانی رسانده شود که توفیق شرکت در مراسم را به عللی مثل بیماری یا گرفتاری نداشته اند. این سنت قدمتی به بلندای تاریخ دارد و از اختراع و ابتدای آن مدارکی در دست نیست علاوه بر شب های محرم و ایام تاسوعاو عاشورا در مراسم افطاری ماه مبارک نیز بعضاً تهیه می گردد.
       آنچه مایه نگرانی در سال های اخیر شده، جایگزینی چلوگوشت و خورشت است با بزباش. بانیان و مسئولین هیئت از سختی تهیه این غذا خبر می دهند و ترجیح می دهند که شام در آشپزخانه مدرن شهری طبخ شود. غافل از اینکه این ارزشی بی شمار دارد که سختی مراحل تهیه نباید مانع از کنار گذاشتن شود. این یک فرهنگ تاریخی و ارزشی است و باید به هر قیمتی که شده آن را پاس بداریم. درباره وجه تسمیه آن باید گفت که این واژه مرکب از نظر ساختار زبان شناسی تشکیل شده از « بز » و « باش ». « بز » به این خاطر گفته اند که عموماً از گوشت بزینه استفاده می شود. « با » به معنی آش و غذا است که به اشکال باش، با، آج، وا و ... در ساختمان برخی کلمات وجود داشته. اغلب این واژه ها در هجوم های فرهنگی از میان رفته مگر چند تایی از آنها مثل شوربا ( شور+با )، کماج ( کامه +آج)، شوروا ( شور+ وا ) حتی واژه ی خارج از نزاکت اوباش به معنی غذایی است که فقط آب دارد و فاقد ارزش می باشد.

               




     
تمامی حقوق این پورتال متعلق است به اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی مجری پورتال : شرکت داده پردازی پویان ابتکار شرق